Armata polowa 75 mm wz. 02/26
Historia
Różnorodność
sprzętu artyleryjskiego znajdującego się na wyposażeniu WP, tuż
po zakończeniu działań wojennych z Rosją Sowiecką, była przeogromna.
Armaty
francuskie 75 mm wz. 97, niemieckie 77 mm wz. 96/nA oraz 16, włoskie
75 mm wz. 06R oraz rosyjskie 76,2 mm wz. 02. To tylko jesli weźmiemy
pod uwage armaty polowe. Dochodziły jeszcze armaty ciężkie kilku
typów oraz haubice polowe. Słowem sprzęt artyleryjski
wszystkich zaborców i kilku innych państw.
Przywiezione wraz z armią gen. Hallera armaty francuskie wz. 97 oraz
ich systematyczne dostawy sprawiły, że uznano ją za podstawową w
pułkach artylerii polowej (późniejsze artylerii lekkiej). Na
początku lat dwudziestych w pułkach artylerii konnej jako
standardową uznano armatę rosyjską wz. 02. Według ewidencji w
1923 WP posiadało ich 523 sztuki. Dla zdobycia doświadczenia
konstrukcyjnego postanowiono poddać je remontowi i wprowadzić również w
artylerii piechoty, zwanej również towarzyszącą, w pułkach
piechoty. Remontowi, który polegał na zmianie kalibru z 76,2
na 75 mm, poddano działa z wytwórni Putiłowskiej, Permskiej,
Sormowskiej oraz Obuchowskiej. Zmianę kalibru osiągnięto w dwojaki
sposób, albo poprzez wymianę rury rdzeniowej, albo wstawienie
koszulki. Większość luf poddano wymienie rury rdzeniowej.
Remont
rozpoczął się w grudniu 1925 roku, a zakończył w czerwcu 1930.
Wraz z remontem armat dostosowano do amunicji francuskiej przodki i
jaszcze rosyjskie (dla piechoty) oraz włoskie (dla kawalerii).
Równocześnie z remontem dział, poddano remontowi, w Fabryce
Aparatów Optycznych i Precyzyjnych H. Kolberg i S-ka S.A., 300
sztuk kątomierzy panoramowych do armat rosyjskich. Umowę podpisano
w lutym 28 roku, a sprzęt przekazano zamawiającemy w 1929, pomiedzy
marcem, a grudniem.
Armata, po remoncie, została oznaczona wz. 02/26, a w wyniku nabrania
doświadczenia, w czasie remontu panoram, zakłady Kolberga rozpoczęły
produkcję kątomierzy panoramowych wz. 28.
Przeznaczenie
Armata polowa była na
uzbrojeniu plutonu artylerii piechoty, wchodzącego w skład
każdego pułku piechoty. Pluton składał się z 2
działonów. Artyleria piechoty używana jest do walki poszczegolnymi
działonami, rzadziej plutonami.
Armata przeznaczona była do:
- zwalczania
pojedyńczych nieprzyjacielskich ciężkich karabinów maszynowych,
broni towarzyszącej, dział piechoty, wozów pancernych, gniazd oporu
itp. których ciężkie karabiny maszynowe i moździerze piechoty zniszczyć
nie mogą z powodu zbyt malej siły niszczącej, a artyleria
dywizyjna, z powodu trudności technicznych w strzelaniu do drobnych i
szybko znikających celów w styczności z własną piechotą.
Obsługa
i jednostka ognia
Obsługa
działonu składa się z:
- działonowego
- celowniczego
- ładowniczego
- zamkowego
- nastawniczego
- 2 wręczycieli
Jednostka ognia dla działa 02/26 wynosi 60 pocisków.
Budowa
Lufa
armaty 02/26 zbudowana z rury rdzeniowej, obsady i płaszcza, wypozsżona
w zamek śrubowo-zawiasowy osadzona jest w kołysce. Zamek posiada
kurkowy mechanizm odpalający oraz samoczynny mechanizm zabezpieczający.
W kołysce umieszczony jest hydrauliczno-sprężynowy mechanizm
oporopowrotnika. Kołyska spoczywa na jednoogonowym łożu o kształcie
czterościennego dźwigara. Łoże wykonane jest ze stalowych blach
łączonych nitowaniem i poprzecznymi sponami. Środkowa spona mieści
dwuśrubowy mechanizm podniesienia, zaś mechanizm kierunkowy znajduje
się po lewej stronie łożą. Łoże zakończone jest lemieszem i zaczepą,
dodatkowo w swojej części tylnej wzmocnione stalową nakładką.
Tarcza ochronna, o grubości 7 mm, mocowana do osi i łoża przy pomocy
wsporników. Na czas marszu składa się zarówno górna, jak i dolną część
tarczy.
Koła drewniane, z obręczami stalowymi, są osadzone na specjalnie
wygiętej osi. Wygięcie wykonano w celu obniżenia środka ciężkości.
Przyrządy celownicze, obejmujące celownik, przyrząd kątów położenia z
poziomnicą podniesień oraz kwadrant, przymocowane są do lewej ścianki
kołyski.
Dane
techniczne:
Kaliber 75 mm
Wymiary:
Długość działa na stanowisku 4350 mm
Długość lufy 2340 mm
Szerokość działa 1820 mm
Wysokość działa 1630
mm
Masa:
Masa
bojowa 1097 kg
Masa lufy 378 kg
Masa zamka 20 kg
Masa
pocisku 6,3 - 7,9 kg
Prędkość początkowa
granatu 70 do 210 m/sek
Donośność:
Donośność
granatu zwykłego 3000 m
Donośność
granatu ciężkiego 1200 m
Szybkostrzelność:
Szybkostrzelność
praktyczna
- 10 strz/min
Źródła: A.
Konstankiewicz "Broń strzelecka..." Lublin 2003
P. Matejuk "Wojskowe przyrządy optyczne II Rzeczypospolitej" Warszawa
1997
Regulamin piechoty cz. I wydanie 1933
Użyto rysunku autorstwa pana Adamam Jońcy
Przemysław Michalski