Granatnik wz. 36
Historia
W 1927
roku, w Toruniu rozpoczęto prace konstrukcyjne nad granatnikiem
kalibru 46 mm. Przy jego tworzeniu założono, że ma to być prosta,
w budowie i obsłudze, broń o niewielkich rozmiarach i masie.
Przyjęto zasięg maksymalny 400 m, stały kąt podniesienia lufy
oraz stały ładunek miotający. Prace kontynuowano w Instytucie
Badań Materiałów Uzbrojenia w Warszawie. W rezultacie
powstał granatnik wz. 30. Zaczęto go produkować w firmie Perkun.

Następnie
przekazano go do pułków piechoty na testy. Do lutego 1935
roku spływały sprawozdania z badań. Dalsze prace, mające na celu
udoskonalenie granatnika, były prowadzone w ciągu 1935 r.
Na
podstawie wniosków z prób, w granatniku wz. 30,
zmieniono:
-
celownik
– wprowadzono sprężynę napinającą
-
poziomnice
– z jednokierunkowej na kulistą
regulator
gazowy
-
otwór
gazowy – z trójkątnego niesymetrycznego na symetryczny, o
zwiększonej powierzchni
-
zawór
gazowy – wzmocniono konstrukcję aby nie ulegał deformacji
-
bęben
odległościowy – usunięto gwint różnicowy, poprawiono
podziałkę
-
nakrętka
zaworu gazowego – zamiast gwintu różnicowego wprowadzono
pojedyńczy
-
klucz
zaworu – zamiast dwóch kołków samosprężynujący
zacisk
-
rurę
wydechową – wydłużono, dodano wzmocnienie na końcu
mechanizm
odpalający
-
iglicę
– uszczelniono jej przewód, poprawiono obróbkę
cieplną
-
dźwignię
spustową – powiększono grzybek i dostosowano go do kształtu
kciuka
lemiesz i nóżki
-
lemiesz
– wzmocniono konstrukcję i zwiększono powierzchnię
-
nóżki
– stopki podłużne na koliste, sprężynę spinającą ze
spiralnej na płaską

W
1936 r. po badaniach kwalifikacyjnych przyjęto udoskonalony
granatnik oznaczony jako wzór 36. Do uzbrojenia zaczęto go
wprowadzać od lipca 1937 roku. Na wyposażeniu Wojska Polskiego, we
wrześniu 1939, było około 3850 sztuk.
Granatnik
wz. 36 był udaną konstrukcją, a zakupem licencji na jego
produkcję interesowało się kilka państw.
Granatnik
wz. 36 był bronią z przeznaczeniem wzmocnienia kompanii piechoty. W
kompanii zgrupowany w sekcji. Sekcja granatników podlegała
bezpośrednio dowódcy kompanii. On określał zadania ogniowe
sekcji, którą miał możliwość używać w całości albo
przydzielać częściowo dowódcom plutonów, stosownie
do przewidywanych zadań.
Głównym
zadaniem granatników było:
- zwalczanie
gniazd (szczególnie broni maszynowej) krótkimi, silnymi nawałami
- przygotowanie
wsparcia i osłona szturmu przez nagłe i silne ostrzelanie
poszczególnych gniazd oporu
-
wsparcie
małych zespołów piechoty (drużyny, plutonu) w walce
wewnątrz ugrupowania nieprzyjaciela, gdzie zazwyczaj działały
pojedynczo.
Obsługa
i jednostka ognia
W
skład obsługi granatnika wchodzi:
-
granatnikowy (starszy strzelec)
- celowniczy
- 2
amunicyjnych
Sekcja składa się z 3 granatników:
- dowódca (podoficer)
- woźnica biedki amunicyjnej
Razem
14 żołnierzy.
Jednostką
ognia na granatnik jest 20 pocisków. Trzy torby amunicyjne po
6 pocisków w każdej i jedna na 2 pociski plus niezbędnik,
pakuły itp. Druga jednostka ognia znajduje się na biedce drużyny i
następne dwie na jednym z wozów amunicyjnych kompanii, razem
80 pocisków w kompanii.
Do
strzelania stosowano pociski, konstrukcyjnie zbliżony do moździerza
piechoty, typu rozpryskowego wz. 35, sygnalizacyjne wz. 31 i
ćwiczebne.
Granat rozpryskowy wz. 35 działa na cel
siłą wybuchu gazów i
odłamków skorupy, przede wszystkim na boki. Promień
skuteczności rażenia odłamków granatu wynosi około 5
metrów. Do 15 metrów ma charakter obezwładniający.
Działanie granatnika
Odpalanie
realizowano za pomocą spustu umieszczonego przed stopą.
Zasięg
strzału był regulowany przez zmianę objętości dodatkowej komory
połączonej z komorą nabojową.
Budowa
Granatnik
składa się z gładkościennej lufy, której tylna część
jest osadzona na podstawie, a przednia opiera się na składanym
dwójnogu. Nad lufą jest umieszczony regulator gazowy.
Regulator połączono trójkątnym otworem z tylną częścią
lufy. Donośność granatnika jest sterowana pierścieniem
nastawczym, zmieniającym przekrój otworu gazowego. Takie
rozwiązanie umożliwia łatwą regulację i uzyskanie płynnie
stopniowanej donośności. Przyrządy celownicze granatnika składają
się z muszki, umieszczonej na zgrubieniu wylotowym lufy, i celownika
ramkowego zamocowanego na regulatorze gazu. Przed stopą znajduje się
busola do poziomowania granatnika oraz mechanizm spustowy typu
kurkowego.

Dane
techniczne:
Kaliber 46 mm
Długość:
Długość granatnika 640 mm
Długość lufy 395 mm
Masa:
Masa
całkowita 8 kg
Masa
granatu 0,76 kg
Prędkość początkowa
granatu 30 do 110 m/sek
Donośność:
Donośność minimalna 100 m
Donośność maksymalna 800 m
Szybkostrzelność:
Szybkostrzelność
praktyczna 15 strz/min
Źródła: A.
Konstankiewicz "Broń strzelecka..." Lublin 2003
"Technika Wojskowa w Polsce 1935-1939. Dokumenty" Koszalin 1999
"Podręcznik
dowódcy plutonu" wydanie 1938
Użyto rysunków
autorstwa pana Adama Jońcy
Użyto zdjęć i rysunków z monografii W. i P. Słupczyńskich, J. Mazuro
"Granatnik wz. 36"
Przemysław Michalski