Na zestaw przyborów do czyszczenia broni składa się:

ad 1. Stół (rys. 1) służy do rozmieszczania rozłożonej broni w czasie czyszczenia, zamocowania łożysk do czyszczenia oraz do przechowywania środków i przyrządów do czyszczenia. W przypadku braku stołu do czyszczenia można użyć zwykłego stołu lub ławki.


ad 2. Łożysko wz. 28 (rys. 2) służy do zamocowania karabina w czasie czyszczenia i natłuszczania lufy.

        

Łożysko uniwersalne (rys. 3) służy do umocowania lufy karabina maszynowego w czasie czyszczenia.

        

ad 3. Śruba imadłowa (rys. 4) służy do zamocowania łożyska do stołu lub ławki.

        

ad 4. Wyciory

         

Do czyszczenia i natłuszczania broni używamy:

Nadzór nad czyszczeniem

Czyszczenie broni odbywa się pod ogolnym nadzorem oficera i bezpośrednim kierownictwem podoficera.

Rodzaje czyszczenia

Rozróżniamy rodzaje czyszczenia:

1. rusznikarskie
2. koszarowe zwykłe lub pełne
3.na strzelnicy – przed strzelaniem i po strzelaniu

Sposoby czyszczenia

Czyszczenie części metalowych.

Usuwanie kurzu i brudu odbywa się za pomocą czystej szmatki. Brud stwardniały rozmiekczyć olejem N₅. Części pokryte farbą, cyną lub lakierem oraz części mosiężne czyścić czystą szmatą lub pakułami.

Usuwanie wilgoci. Broń zamoczoną lub zawilgotniałą należy natychmiast po powrocie do koszar do sucha szmatą.

Usuwanie rdzy. Rdzęwykrywa się okiem lub poprzez pociągnięcie po powierzchni metalu czystą, białą szmatką, a w przewodzie lufy – czystym kwaczem.

Ciemnoceglasty nalot na szmatce lub pakułach świadczy o obecności rdzy.

Rdzę na częściach składowych broni usuwa się szmatką nasyconą olejem N₅, a w przewodzie lufy kwaczem nasyconym olejem N₅. Jesli rdza nie znika, pozostawić natłuszczoną broń w ciepłym suchym miejscu i czyścić w następnym dniu. Czynność tę powtarzać dopóty, dopóki rdza nie zniknie. Po jej usunięciu oglądać broń w ciągu 2-3 dni, czy nie pojawiła się znowu. Jeśli rdzy nie można usunąć w sposób podany wyżej, broń należy oddać do warsztatu rusznikarskiego. W porę usunięta rdza pozostawia jedynie plamy lub lekkie blizny, zaniedbana pozostawia wżery.

Usuwanie plam lub blizn po rdzy jest niedozwolone.

Dokładność czyszczenia. Czyszczenie musi być dokładne, lecz ne nadmierne. Nadmierne czyszczenie przewodu lufy powoduje rozkalibrowanie przewodu, nadmierne czyszczenie powierzchni czernionych wywołuje starcie czerni.

Czyszczenie lufy.

Do czyszczenia lufy sporządza się kwacz z pakuł. Kwacz przeciąga się przez uszko wycioru lub sznura. Kwacz musi wypełniać uszko wyciora tak, aby pakuły nie były zbyt ściśnięte, końce kwacza powinny wystawać z obu stron około 10 cm. Grubość kwacza powinna być taka aby przesuwanie go przez przewód lufy odbywało się z pewnym wysiłkiem.

Kwacz przed przystąpieniem do czyszczenia musi byc oczyszczony z kurzu i paździerzy. Trzepanie kwacza przeprowadzać w pewnej odległości od czyszczonej broni.

Po wytrzepaniu kwacza natłuścić go olejem N₅ poprzez zanurzenie go w oleju nalanym na pokrywę blaszanki. Przed przystąpieniem do czyszczenia z kwacza musi musi odpłynąć nadmiar oleju.

Wycior przesuwa się prawą ręką, lewą przytrzymuje się chwyt opory łożyska, lewą nogę wysunąć do przodu, tułów przesuwać do przodu lub do tyłu w zależności od ruchu wyciora.

Kwacz należy przesuwać, przed przewód lufy, ruchem ciągłym i powolnym. Musi być on przeciągnięty przez cały przewód lufy, aż do oparcia się o wkładkę ochronną. Wycior należy trzymać za rączkę, aby pręt z kwaczem mogły się obracać swobodnie w przewodzie lufy.

Pierwszy kwacz przeciąga się przez lufę 3 razy, po czym zmienia się go na nowy w przypadku dalszego czyszczenia (koszarowe pełne bądź przed strzelaniem). Następne kwacze wykorzystywać z obu stron (po trzykrotnym przetarciu obracać na stronę wewnętrzną) i z każdej strony natłuszczać.

Przy czyszczeniu lufy przy pomocy sznura zwracać uwagę aby nie załamywal się na krawędzi broni bądź ochraniacza – musi być przeciągany prosto.

Suchego kwacza używa się:

Wskazówki

Przewod lufy należy badać od wlotu i od wylotu kierując ją pod światło. W razie wątpliwości przeciąga się przez nią suchy kwacz. Jeśli jest on czyst jak nieużywany oznacza to, ze jest ona czysta.

Zamelchiorowane lub zaołowione lufy karabinków sportowych czyści rusznikarz.

Po ukończeniu czyszczenia przed natłuszczeniem podoficer przegląda broń, zwracając uwagę na czystość przewódu lufy i komory nabojowej.

Przed strzelaniem przewód lufy należy dokładnie przeczyścić do sucha oraz sprawdzić czy nie ma w niej zanieczyszczeń, które mogły by spowodować uszkodzenie (rozdęcie bądź rozerwanie) lufy.

Po strzelaniu należy lufę przeczyścić natłuszczonym kwaczem. Po powrocie do koszar, nie później niż 6-8 godzin po pierwszym czyszczeniu, przeprowadzić czyszczenie pełne. Przez 2-3 kolejne dni należy przeczyszczać lufę codzienie. Jeśli nie pojawiła się rdza zaprzestać dalszego czyszczenia.

Czyszczenie i pokostowanie części metalowych.

Czyszczenie. Kurz i brud usuwa się czystą szmatką.

Pokostowanie. Pokostowanie części drewnianych ma na celu zabezpieczenie ich od wpływów atmosferycznych. Przed pokostowaniem drewno oczyścić szmatką i w razie potrzeby wysuszyć.

Pokost nanosi się i rozprowadza reką (wylewając kilka kropel na dłoń bądź drewno). Należy dbać o to by robić to równomiernie po całej powierzchni. Wcierać silnie w drewno aż do sucha kolistymi ruchami. Po wtarciu tworzyon gładką i szklistą powierzchnię.

Pokostowanie części drewnianych użytku bieżącego należy przeprowadzać, od października do marca, raz na 2 tygodnie, a w pozostałych miesiącach raz na tydzień.

Zasklepianie szczelin.

Zasklepianie szczelin między częściami drewnianymi a metalowymi chroni przed dostępem wilgoci i zanieczyszczeń do niewidocznych powierzchni.

Zasklepianie szczelin wykonje rusznikarz i odbywa się to przy czyszczeniu rusznikarskim.

Natłuszczanie części metalowych.

Natłuszczanie chroni broń przed rdzewieniem.

Przed natluszczaniem broń musi być starannie wyczyszczona i przejrzana.

Natłuszczanie broni polega na pokryciu jej części stalowych nieprzenikliwą powłoką oleju (broń użytku bieżącego) lub wazeliny technicznej (broń zmagazynowana). Części stalowe muszą być stale natłuszczone. Jedynymi przypadkami kiedy przewód lufy jest odtłuszczony to strzelanie i warta.

Czyszczenie przedmiotów skórzanych, lnianych, brezentowych itp.

Przedmioty skórzane, lniane i brezentowe czyści się miękką szczotką włosianą lub miękką szmatką.

Wilgotne przedmioty z brezentu i lnu suszy się rozwieszone w suchym ciepłym miejscu. Nie wolno suszyć przy piecu bądź na słońcu.

Przedmioty skórzane natłuszcza się raz na 4-6 tygodni pastą woskową przy pomocy szmatki. W razie stwierdzenia łamliwości bądź stwardnienia skóry używa się smarów B bądź M. Smar wciera się od strony lica przy pomocy miękkiej szmatki bądź miękkiej krótkowłosej szczotki.

Źródło: "Regulamin artylerii. Wyszkolenie piesze i strzeleckie" wydanie 1938

Przemysław Michalski